Nederland keert terug naar het Songfestival, maar wie wil er optreden?

Na maanden van onzekerheid is bevestigd dat Nederland in 2027 toch deelneemt aan het Eurovisie Songfestival. Het festival vindt dat jaar plaats in de Bulgaarse stad Burgas, met halve finales op 11 en 13 mei en de grote finale op 15 mei. De terugkeer komt nadat AVROTROS in augustus besloot opnieuw af te zien van deelname en de verantwoordelijkheid teruglegde bij de overkoepelende NPO. Die stap zorgde lange tijd voor onduidelijkheid over of Nederland überhaupt nog van de partij zou zijn.

De organisatiestructuur rondom de Nederlandse deelname ziet er voortaan fundamenteel anders uit dan in voorgaande jaren. Waar AVROTROS vroeger zowel de artiest selecteerde als het festival uitzond, zijn die taken nu gesplitst. De NOS verzorgt de uitzendingen, de voorbeschouwingen en het commentaar vanuit Bulgarije. De selectie van de Nederlandse inzending komt in handen van een commissie van muziekexperts die afkomstig zijn van meerdere omroepen, samengesteld door de NPO.

Die nieuwe opzet stuit echter meteen op praktische problemen. Popredacteur Els de Grefte van de Volkskrant legt uit dat de NPO bewust geen experts van AVROTROS wil inzetten, omdat het team als onafhankelijk moet worden beschouwd. Daarvoor heeft de NPO alle andere omroepen gevraagd mensen met muziekervaring op te geven, maar weinig omroepen werken hier actief aan mee. Bovendien vinden sommige omroepen het festival om inhoudelijke redenen al problematisch, wat de redenering van de NPO over onafhankelijkheid scheef maakt. De kans is groot dat de meeste omroepen niemand afvaardigen, aldus De Grefte.

Nog ingewikkelder is de vraag wie er namens Nederland wil optreden. De deadline om een kandidaat aan te melden valt al in december, wat de NPO weinig tijd laat. Volgens De Grefte zou het idealiter een gevestigde artiest zijn met podiumervaring, die al materiaal klaar heeft of zelfs eerder aan het Songfestival heeft meegedaan. Maar de bereidheid om dat te doen is door de politieke context flink gekrompen. Artiesten die zich niet uitspreken over Gaza riskeren publieke kritiek van een groot deel van hun achterban. De Grefte wijst op de situatie rond de Britse artiest Ed Sheeran, die rapper Macklemore niet meer mee liet optreden in zijn voorprogramma vanwege pro Palestijnse uitlatingen, een beslissing met grote gevolgen voor Sheerans reputatie. In Nederland speelde dit debat al eerder, onder meer zichtbaar tijdens festivals als Lowlands en Down the Rabbit Hole, waar artiesten zich vorig jaar openlijk uitspraken.

Dat maakt de positie van een potentiële Nederlandse deelnemer extra kwetsbaar. Een groot deel van de Nederlandse popartiesten is links of progressief georiënteerd en zal zich niet snel willen verbinden aan een evenement waarbij Israël ook deelneemt, aldus De Grefte. Daar komt bij dat deelnemers financieel niets verdienen aan het festival: er wordt geen gage uitbetaald, ook niet bij een overwinning. Artiesten ontvangen alleen vergoedingen voor reis, verblijf en kostuumkosten. Het enige wat deelname oplevert is een internationaal podium, en de vraag is of dat opweegt tegen het risico op negatieve persaandacht. Namen die in speculaties opduiken zijn onder anderen Davina Michelle, al vraagt De Grefte zich hardop af of die bereid is uit te stralen dat zij deelname van Israël acceptabel vindt.